Tài Liệu Dân Nhạc

CHÈO CỔ

Lời tựa

Thay lời tựa

Trống Quân

Lới Lơ 1

Lới Lơ 2

Hát Xa Lệch 1

Hát Xa Lệch 2

Làn Thảm

Làn Thảm Ṭ Ṿ 1

Làn Thảm Ṭ Ṿ 2

Làn Thảm Ṭ Ṿ 3

Xa Lệch Điệu Chèo

Làn Thảm Dâng Hương 1

Làn Thảm Dâng Hương 2

Làn Thảm Dâng Hương 3

Hát Cách

Hát Dịp Đuổi 1

Hát Dịp Đuổi 2

Huê T́nh 1

Huê T́nh 2

Xa Lệch Chênh 1

Xa Lệch Chênh 2

Xa Lệch Chênh 3

Xa Lệch Chênh 4

Đường Trường 1

Đường Trường 2

Đường Trường 3

Đường Trường 4

Hồi Tiếu 1

Hồi Tiếu 2

Hồi Tiếu 3

Lời Tựa

Phạm Xuân Lôi

   Sinh ngày 21-10-1917 tại Hà Nội. Khi 6 tuổi tôi đă biết chơi các loại nhạc cụ của Tầu và các bài nhạc Trung Quốc, v́ lúc đó có ban nhạc Tầu sang tŕnh diễn rất hay. Ông cụ thân sinh ra tôi đă học thông thạo nhạc Tầu và đă lập ban nhạc, sau đo' dạy cho tôi biết các thứ nhạc cụ và các bài nhạc Trung Quốc. Tôi được đi theo để biểu diễn lần đầu tiên tại nhà Khai Trí Tiến Đức, Hà Nội, đă được hoan nghênh nhiệt liệt.

   Lúc 10 tuổi tôi được học nhạc Tây Phương, anh tôi dạy tôi nhạc lỵ Tôi đă mua các sách để học thêm. Tôi lúc đó đă biết xử dụng các nhạc cụ Tây Phương như: Mandoline, Clarinette, kèn Baryton, kèn Saxo Alto v.v..

   Năm 1936, ông cụ có dịp đi Cao Mên, tôi đươc đi theo và đă mời ban nhạc lưu động Cao Mên đến ḥa tấu. Tôi đă ghi nhạc và có dịp học thêm các nhạc cụ Cao Mên.

   Năm 1940, ông cụ mua nhà tại Bao Vinh, Huế. Tôi lại có dịp học hỏi và nghiên cứu về nhạc Huế. Tôi và Xuân Tiên ( em tôi ) lại ra Hà Nội cùng làm cho các Dancing lớn nhỏ ở Hà Nội.

   Năm 1942, anh em tôi đi theo ban Cải Lương Tố Như để vào Saigon nhân dịp có hội chợ, rồi ban Tố Như đi tŕnh diễn lưu động lục tỉnh miền Nam. Tôi lại học thêm được nhạc Cải Lương Hồ Quảng v.v...

   Năm 1943, ban Tố Như lại ra Hà Nội.

   Năm 1944, anh em tôi thôi ban Tố Như và chơi cho các Dancing: Lucky Star, Moulin Rouge tại ngă tư Sở, rồi lại làm cho Dancing: Victory, Hôtel Splendide, Ciros, Taver Royal và chơi thêm nhạc classiquẹ Trong thời gian đó, tôi học thêm Violon, Guitar Hawaienne, Trống, Banjo Alto, grand Flute v.v...

   Năm 1946, chúng tôi đi tản cư và lập ban nhạc Lôi Tiên, vẫn hoạt động về nhạc, đi lưu động khắp nơi. Đến Phát Diệm mở pḥng trà gọi là pḥng trà Lôi Tiên rất đông khách, được hơn 1 tháng th́ thời cuộc lộn xộn. Chúng tôi lại đi Đống Năm, thuộc tỉnh Thái B́nh, gặp ban cải Lương Bích Hợp. Chúng tôi lại cộng tác với ban này một thời gian ...

   Năm 1949 và 1950, chúng tôi đi lên Việt Bắc tới Thái Nguyên. Anh em chúng tôi nhập vào ban Văn Hóa Vụ có đủ các ngành Văn Nghê Trưởng ban là Hoài Thanh. Có rất nhiều các nghệ sĩ nổi danh như cụ Phan Khôi, Tố Hữu, Thế Lữ, Đào Duy Anh, Văn Cao, Đoàn Phú Tứ, Nguyễn Đ́nh Thi, Nguyễn Xuân Khoát, Tô Vũ, Canh Thân, Quốc Dũng, Lê Hoàng Long v.v...

   Anh em chúng tôi có: Xuân Thư, Xuân Oai, Xuân Lôi, Xuân Tiên, Xuân Khuê.

   Văn Hoá Vụ lại dời đi Tuyên Quang, vào tận rừng sâu 70 cây số. Ban hội đồng Văn Hóa tổ chức ghi nhạc Chèo tập thể để giữ lại về sau có tài liệu, nếu mai một th́ vẫn c̣n. Có cụ Nít là hát Chèo gốc, cụ chừng 70 tuổi vá có ông bà Năm Ngũ cũng hát Chèo gốc, chừng 55 tuổi. Rồi cụ Nít ngồi giữa hát, chung quanh các nhạc sĩ ghi nhạc Chèo, đồng thời tôi ghi nhanh nhất và đúng nhất, ban giám khảo mời tôi hàng ngày lên núi cho tĩnh mịch để ghi nhạc Chèo. Tôi đă ghi được trên 30 bài nhạc Chèo. Nhạc sĩ Tô Vũ đă mang tài liệu nhạc Chèo về Hà Nội để ở Viện Nhạc. Hiện nay, nhạc Chèo cuả tôi đă ghi chỉ c̣n xót lại 14 bài.

   Thời gian đó tôi có làm một bộ trống bằng ống nứa, h́nh dáng trông rất lạ và đang làm đàn Contrebass, đàn Violocelle, đàn Xylophone. Cùng với Xuân Tiên đă nghiên cứu sáng chế ra các ống sáo từ 10, 12, 13 lỗ, bấm cả mười ngón tay. Có đủ các nửa giọng để chơi được nhạc Tây Phương và rất đúng nốt.

   C̣n chế ra sáo đệm có hợp âm ( accord ) để đệm cho ban nhạc chơi toàn sáo. Sáo đệm gồm có 16 ống sáo nhỏ và 3 ống sáo to. Đang làm sắp hoàn thành th́ chúng tôi phải về Hà Nội và sau đó bỏ luôn.
 

   Năm 1951, chúng tôi đi Nam Định chơi nhâc cho Dancing Văn Hoa một thời gian 3 tháng rồi anh em tôi về Hà Nội làm cho các Dancing khác...

   Chúng tôi hợp tác với các nhạc sĩ giỏi để tự làm lấy ở nhà hàng Le Coq d'Or, gồm 12 nhạc sÎ

   Năm 1953, anh em tôi lại vào Saigon. Tôi làm tại Dancing Kim Sơn, Bồng Lai, Mỹ Phụng, Văn Cảnh; các pḥng trà Hoà B́nh, Trúc Lâm, Kim Điệp; các Đại Nhạc Hội rạp Thanh B́nh; đài phát thanh Pháp Á, đài Saigon, đài Tiếng Nói Quân Đội, đài Tiếng Nói Tự Do, đài Truyền H́nh, thu điă thu băng v.v...

   Tôi đă nhận phụ trách 3 ban nhạc một tuần, mỗi ban lối chơi khác nhau, tại đài Saigon và là trưởng ban nhạc Hương Xa, chơi toàn nhạc Jazz, hát lời Việt tại đài Tiếng Nói Quân Đội.

   Năm 1958, Bộ Thông Tin Văn Hóa tổ chứcthi sáng tác nhạc vui tươi cho toàn quốc. Tôi đă đoạt giải nhất với bài "Tiếng Hát Quê Hương". Bộ Trưởng Thông Tin Văn Hóa Trần Chánh Thành trao giải thưởng và chụp h́nh đăng báo.

   Năm 1961, đài Tiếng Nói Quân Đội cũng tổ chức cuộc thi sáng tác nhạc vui tươi lành mạnh. Tôi lại đoạt giải nhất bài " Bài Hát Của Người Tự Do ".

   Năm 1966, bắt đầu có đài Truyền H́nh. Các ban nhạc mời tôi chơi nhạc một tuần 3, 4 lần. Sau đó tôi chỉ chơi cho ban Tiếng Tơ Đồng của Hoàng Trọng và ban Tuổi Xanh của Kiều Hạnh. Cùng năm đó tôi làm tại nhà hàng Maxim's do Hoàng Thi Thơ tổ chức Văn Nghệ Ca Vũ Nhạc Kịch theo lối tŕnh diễn Quốc Tế như: Moulin Rouge hoặc Casino ở Paris. Ban nhạc có 10 người do tôi điều khiển.

   30 tháng 4 năm 1975, Cộng Sản xâm chiếm miền Nam.

   Năm 1976, họ mời tôi chơi nhạc Dancing để phục vụ khách nước ngoài tại nhà hàng Rex ( sau họ đổi là Bến Thành ). Cùng năm, tôi sáng chế ra một loại đàn lạ, lảm toàn ống lon sắt, xếp thành 3 hàng, có giọng ngũ cung và nửa giọng. Chơi được tân nhạc và nhạc ngoại quốc từ bài chậm đến bài nhanh. Đàn có 39 nốt được đặt tên Đàn XuânLôiPhone; làm xong 20-07-1976. Nhạc sĩ Cao Thanh Tùng đă xin tài liệu và chụp h́nh để đăng báo Tin Sáng ngày 17-10-1979.

  Nhạc sĩ Y Vân cũng mời thu thanh đàn Xuanloiphone cho film hoạt họa. Tôi cũng sáng chế ra đàn khác làm bằng ống nứa lớn cũng xếp thành 3 hàng theo lối riêng. Đàn có 28 nốt để đánh đệm cho ban nhạc nghe cũng êm trầm giống như đàn Contrebass. Đàn được đặt tên là Melobass. V́ không đủ phương tiện cho nên đàn làm dở chưa xong.

  1987, gia đ́nh tôi chính thức đi Phap. Tôi lại tiếp tục làm lại đàn Xuanloiphone và xong ngày 31-12-1991. Sau đó tôi đă tăng cho Musée de l'Homme ở Paris cùng với 2 ống sáo 10 và 13 lỗ.

  Ở Phap 11 năm tôi vẫn choi nhạc cho các Hội Đoàn hoăc các nơi Ca Nhạc Văn Nghệ.

  Ngày 7 tháng 4 năm 1996, tôi tổ chức buổi văn nghệ ca nhạc chủ đề " Tiếng hát quê hương" nhạc tiêu biểu của Xuân Lôi và sách dạy " Tự học đàn Tranh ".

  Ngày 4 tháng 5 năm 1997, tôi hẹn cùng Xuân Tiên qua Mỹ găp nhau. 07-06-1997, ông Như Hoàng, giám đốc đài phát thanh Việt Nam FM tại Cali đă tổ chức buổi văn nghệ chủ đề " Ngày Xuân Lôi Xuân Tiên " để biểu diễn nhạc của Xuân Lôi Xuân Tiên ra mắt chào mừng cộng đồng Việt Nam tại San Jose. Kết quả thành công rực rỡ. Hôm sau tôi trở về Pháp.

  Ngày 7 tháng 9 năm 1997, tôi lại tổ chức văn nghệ ca nhạc chủ đề " Hạc vàng trong nắng chiều " để ra mắt tập thơ đầu tay và cùng chung với thi sỉ Hoàng Minh Tâm. Với sự giới thiệu cua nhạc sĩ Trần Quang Hải, dân tộc nhạc học gia của trung tâm quốc gia nghiên cứu khoa học Phap.

  Đă nhận huy chương danh dự và có tên trong " The International Directory of Distinguished Leadership American Biographical Institute ".
 
Với sự học hỏi và kinh nghiệm nhiều năm, tôi đă biết chơi và xử dụng được 27 loại nhạc cụ Viet Nam, Trung Hoa và Âu Mỹ.

  Xuân Lôi

  Paris 14 tháng Giêng năm 1999